Từ làng nghề đến homestay bản địa, du lịch cộng đồng đang viết lại cách người Việt trải nghiệm quê hương

Với nhiều du khách Việt, chi tiêu ý nghĩa đang trở thành một phần không thể thiếu trong mỗi chuyến đi và họ ngày càng quan tâm hơn đến việc những lựa chọn của mình có thể hỗ trợ cộng đồng địa phương như thế nào. Theo Báo cáo Du lịch Bền vững mới nhất của Booking.com, 78% du khách Việt mong muốn nguồn tiền chi tiêu khi du lịch được giữ lại cho cộng đồng địa phương. Đồng thời, 85% du khách tìm kiếm những trải nghiệm chân thực, mang đậm bản sắc văn hóa tại điểm đến.

Hai ưu tiên này có mối liên hệ mật thiết với nhau. Những trải nghiệm bắt nguồn từ kiến thức, truyền thống và lối sống địa phương không chỉ giúp du khách thấu hiểu sâu sắc hơn về điểm đến, mà còn tạo nguồn thu nhập trực tiếp cho chính cộng đồng địa phương - những người đang hiện thực hóa những trải nghiệm đó. Nhằm lan tỏa tinh thần này, dưới đây là gợi ý các điểm đến tại Việt Nam - nơi du khách có thể kết nối với các giá trị truyền thống, đồng thời góp phần hỗ trợ những người đang gìn giữ các giá trị ấy.

Làng Lùng Tám (Tuyên Quang): Nơi lưu giữ nghề dệt lanh truyền thống hàng trăm năm của đồng bào dân tộc H’Mông

Theo báo cáo, 28% du khách Việt Nam cho biết họ từng tham gia các tour hoặc hoạt động giúp tìm hiểu và giao lưu với người dân bản địa hoặc văn hóa địa phương. Làng Lùng Tám chính là minh chứng rõ nét cho chiều sâu của những trải nghiệm này. Tại đây, vải lanh gắn liền với bản sắc và đời sống tâm linh của người H’Mông, mỗi sản phẩm đều trải qua 41 công đoạn kỳ công trước khi hoàn thiện - từ dệt, nhuộm chàm cho đến vẽ hoa văn bằng sáp ong mang ý nghĩa biểu tượng.

Từ 10 thành viên ban đầu, Hợp tác xã Dệt lanh Lùng Tám đến nay đã mở rộng lên hơn 100 lao động địa phương (chủ yếu là phụ nữ). Du lịch không chỉ mang sản phẩm của các nghệ nhân đến gần hơn với đông đảo du khách mà còn tạo ra nguồn thu nhập thiết yếu, giúp gìn giữ và phát triển bền vững làng nghề truyền thống này.

Gợi ý trải nghiệm: Một hành trình dọc theo cung đường Hà Giang (Ha Giang Loop) cùng hướng dẫn viên sẽ giúp du khách cảm nhận rõ hơn về vị trí của Lùng Tám trong tổng thể bức tranh văn hóa đa dạng của vùng đất này. Hãy kết hợp tham quan ngôi làng với các địa danh nổi tiếng như Cổng trời Quản Bạ, Núi đôi Cô Tiên, Động Lùng Khúy và Làng Tráng Kim để cảm nhận sự hòa quyện tuyệt vời giữa thiên nhiên hùng vĩ và các giá trị văn hóa, thủ công truyền thống nơi đây.

Làng rau Trà Quế (Đà Nẵng): Nơi vun trồng di sản nông nghiệp hàng trăm năm

Có lịch sử từ thế kỷ 16, Trà Quế đến nay vẫn là một cộng đồng nông nghiệp trù phú được hình thành nhờ phù sa màu mỡ giữa sông Cổ Cò và đầm Trà Quế. Trên diện tích 18 héc-ta, hơn 300 nông dân đến từ 200 hộ gia đình đang canh tác khoảng 20 loại rau và thảo mộc hữu cơ.

Hoạt động du lịch tại đây được phát triển dựa trên nếp sống vốn có của làng thay vì thay thế chúng, từ đó những kiến thức cơ bản về thổ nhưỡng, mùa vụ và kỹ thuật canh tác trở thành cầu nối giao lưu văn hóa và mang lại nguồn thu nhập bổ sung cho người dân tại đây. Điều này giúp nghề nông tiếp tục duy trì giá trị kinh tế, đồng thời trao quyền cho người dân địa phương chủ động trong quyết định lan tỏa di sản.

Gợi ý trải nghiệm: Du khách hãy ghé thăm vườn rau vào sáng sớm hoặc chiều muộn, khi các cánh đồng đang nhộn nhịp nhịp sống lao động. Một chuyến tản bộ hoặc đạp xe tham quan quanh các khu vườn, kết hợp với các hoạt động trải nghiệm thực tế, sẽ giúp du khách hiểu rõ hơn về các kỹ thuật canh tác truyền thống, đồng thời góp phần hỗ trợ các hộ nông dân tại địa phương.

Làng hoa Sa Đéc (Đồng Tháp): Trăm năm vun trồng sắc hoa trên sông nước

Hơn một thế kỷ qua, nghề trồng hoa đã định hình nên cảnh quan độc đáo và là nguồn sinh kế của xã Tân Quy Đông, hay còn được biết đến rộng rãi với tên gọi Làng hoa Sa Đéc. Được bồi đắp bởi nguồn phù sa màu mỡ từ dòng sông Tiền, vùng đất rộng 85 héc-ta nơi đây là không gian sinh trưởng của hơn 2.000 giống hoa và cây cảnh.

Để thích nghi với địa hình ngập nước đặc thù của vùng Đồng bằng Sông Cửu Long, các nhà vườn đã canh tác trên các giàn gỗ cao và di chuyển giữa các luống hoa bằng thuyền bè. Phương thức canh tác độc đáo này không chỉ thu hút đông đảo du khách ghé thăm, mà còn mang lại nguồn thu nhập bền vững cho các hộ nông dân thông qua việc kết hợp bán hàng trực tiếp cùng dịch vụ du lịch.

Gợi ý trải nghiệm: Một chuyến hành trình mở rộng khám phá Đồng Tháp sẽ đưa du khách đi qua ba cảnh sắc đối lập nhau: Làng hoa Sa Đéc, Vườn quốc gia Tràm Chim và rừng tràm Gáo Giồng. Tràm Chim thay đổi diện mạo theo mùa nước nổi - thời điểm thảm thực vật bừng sức sống và trải rộng trên mặt nước, trong khi Gáo Giồng là nơi trú ngụ của các loài chim muông phong phú, nổi bật với những đàn cò trắng chao liệng ngợp trời.

Làng Sinh thái Thái Hải (Thái Nguyên): Điểm đến di sản đạt giải thưởng UN Tourism

Được Tổ chức Du lịch Liên Hợp Quốc (UN Tourism) vinh danh là một trong những “Làng du lịch tốt nhất năm 2022”, Thái Hải là khu bảo tồn sinh thái với hơn 30 ngôi nhà sàn truyền thống của đồng bào dân tộc Tày. Nơi đây là mái nhà chung cùng sinh sống theo hình thức cộng đồng của hơn bốn thế hệ gia đình người Tày.

Nguồn thu từ hoạt động du lịch được trực tiếp đưa vào quỹ chung để phục vụ công tác bảo tồn di sản: từ tiếng nói, âm nhạc dân gian (hát Then), y học cổ truyền cho đến các mô hình canh tác nông nghiệp hữu cơ của người Tày.

Gợi ý trải nghiệm: Hòa mình vào cuộc sống thường ngày cùng người dân tộc Tày, tìm hiểu quy trình nấu rượu gạo truyền thống, hái lá chè tại các đồi chè hữu cơ và thưởng thức những bữa cơm gia đình được chế biến từ nguyên liệu thu hoạch ngay tại địa phương.

Làng Lô Lô Chải (xã Lũng Cú, tỉnh Tuyên Quang): Nơi du lịch cộng đồng gìn giữ di sản địa phương

Nằm gần điểm cực Bắc của Việt Nam, Lô Lô Chải đã được Tổ chức Du lịch Liên Hợp Quốc (UN Tourism) vinh danh là một trong những “Làng du lịch tốt nhất năm 2025” trong số hơn 270 hồ sơ đề cử trên toàn thế giới. Danh hiệu này là minh chứng cho sự thành công của làng đối với mô hình du lịch cộng đồng - giải pháp vừa giúp cải thiện sinh kế cho người dân địa phương, vừa bảo tồn được văn hóa dân tộc Lô Lô cùng kiến trúc nhà trình tường có niên đại hàng thế kỷ.

Trong tổng số 120 hộ gia đình tại đây, có hơn 50 hộ đang tích cực tham gia phát triển du lịch cộng đồng bằng cách chuyển đổi những ngôi nhà cổ thành mô hình homestay do gia đình tự vận hành, trong khi vẫn giữ nguyên được nét đẹp của kiến trúc truyền thống. Việc du khách lưu trú tại đây sẽ đóng góp trực tiếp vào nguồn thu nhập cho các gia đình - những người đang gìn giữ không gian di sản này.

Gợi ý trải nghiệm: Nét đặc trưng của Lô Lô Chải phần lớn nằm ở những ngôi nhà trình tường được gìn giữ vẹn nguyên. Hãy lưu trú tại một homestay nhà trình tường của người dân địa phương để trực tiếp trải nghiệm cuộc sống thường nhật nơi đây. Bên cạnh việc dạo bước khám phá các con đường trong bản làng, du khách còn có thể quây quần bên lửa trại vào buổi tối, học thêu thùa trang phục truyền thống hoặc cùng người dân tham gia gieo trồng và thu hoạch nông sản theo mùa.