(Người Thành Thị – Cosmolife.vn) Lần đầu tiên sau hơn 300 năm hình thành và phát triển, TP.HCM triển khai một trung tâm hành chính - chính trị tập trung, quy mô lớn tại khu đô thị mới Thủ Thiêm. Dự án không chỉ thay đổi cách tổ chức bộ máy quản trị đô thị, mà còn mở ra một cấu trúc không gian công cộng mới, nơi hành chính, văn hóa và đời sống người dân được đặt trong cùng một hệ quy chiếu.

Sáng 29/4, tại khu vực lõi Khu đô thị mới Thủ Thiêm, UBND TP.HCM cùng Tập đoàn Sun Group chính thức khởi công Dự án Quảng trường Trung tâm Thành phố và Trung tâm Hành chính, với tổng mức đầu tư gần 29.600 tỷ đồng. Dự án cũng nằm trong nhóm 5 công trình trọng điểm thuộc 5 lĩnh vực mũi nhọn được thành phố đồng loạt khởi công, trao chứng nhận đầu tư nhân kỷ niệm 51 năm thống nhất đất nước (30/4/1975 – 30/4/2026).

Các đại biểu thực hiện nghi thức khởi công dự án.

Điều khiến công trình trở nên đặc biệt nằm ở ý nghĩa lịch sử của nó. Lần đầu tiên trong hơn 300 năm, TP.HCM xây dựng một trung tâm hành chính - chính trị tập trung, thay vì mô hình phân tán như trước đây. Một thay đổi tưởng như thuần túy về không gian, nhưng thực chất lại chạm đến cách vận hành của cả bộ máy đô thị.

Tham dự lễ khởi công có nhiều lãnh đạo, nguyên lãnh đạo cấp cao của Đảng, Nhà nước và địa phương, gồm: Đại tướng Lê Hồng Anh, nguyên Ủy viên Bộ Chính trị, nguyên Thường trực Ban Bí thư, nguyên Bộ trưởng Bộ Công an; ông Nguyễn Văn Nên, nguyên Ủy viên Bộ Chính trị, nguyên Bí thư Thành ủy TP.HCM; ông Trần Lưu Quang, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy TP.HCM, Trưởng đoàn ĐBQH TP.HCM; ông Nguyễn Văn Quyết, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy Tây Ninh; Trung tướng Lê Xuân Thế, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Đảng ủy, Tư lệnh Quân khu 7; ông Nguyễn Văn Được, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch UBND TPHCM; cùng lãnh đạo các bộ, ngành, địa phương.

Phát biểu tại sự kiện, ông Nguyễn Văn Được, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch UBND TP.HCM, nhắc lại chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại buổi làm việc với Ban Thường vụ Thành ủy TP.HCM ngày 27.4: TP.HCM phải đi đầu, biến nghị quyết chiến lược thành thực tiễn, với phương châm “Nói đi đôi với làm, làm đến cùng, làm vì Nhân dân”.

Theo ông Được, việc triển khai đồng loạt các công trình trọng điểm không chỉ mang ý nghĩa đầu tư, mà còn là lời cam kết hành động của chính quyền thành phố trước yêu cầu phát triển mới. “Những dự án được khởi công và triển khai hôm nay sẽ góp phần định hình một siêu đô thị mang tầm vóc quốc tế và khu vực; sẽ tạo lập: Một không gian quản trị hiện đại, minh bạch, phục vụ người dân tốt hơn; Một hệ thống hạ tầng giao thông công cộng mang tính kết nối và dẫn dắt; Một thiết chế Văn hóa kết hợp hài hòa giữa phát triển đương đại và gìn giữ các giá trị lịch sử, văn hóa”, ông Được nhấn mạnh.

Chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Văn Được phát biểu tại buổi lễ.

Nhìn từ góc độ quy hoạch, dự án này được đặt vào một vị trí có tính toán rõ ràng. Toàn bộ khu đất gần 47ha nằm giữa các trục giao thông lớn như Mai Chí Thọ, Nguyễn Cơ Thạch, Tố Hữu và sông Sài Gòn, một cấu trúc gần như liên kết về kết nối. Khi tuyến metro số 2 đoạn Bến Thành - Thủ Thiêm được triển khai đồng thời, khu vực này sẽ trở thành một nút giao thông - hành chính - tài chính quan trọng, kết nối từ sân bay Tân Sơn Nhất đến sân bay Long Thành.

Dự án được triển khai theo phương thức PPP, hợp đồng BT, do Công ty TNHH Đầu tư và Phát triển Mặt Trời Sài Gòn (thành viên Sun Group) làm nhà đầu tư. Tham gia thiết kế là các đơn vị tư vấn quốc tế như SOM, EDSA, Morphis… Điều này cho thấy tham vọng không chỉ dừng lại ở quy mô, mà còn ở chất lượng không gian.

Nếu tách riêng từng cấu phần, dự án có thể được nhìn như một tổ hợp đa chức năng. Nhưng khi đặt lại trong tổng thể, có thể thấy rõ một ý tưởng đó là xây dựng một không gian hành chính không tách rời đời sống đô thị, mà hòa vào đó. Triết lý này được thể hiện rõ trong cách tổ chức không gian quảng trường với ba phân khu đồng tâm: “Của Dân – Do Dân – Vì Dân”.

Phối cảnh Quảng trường trung tâm hành chính.

Phân khu “Của Dân” mở ra từ phía sông Sài Gòn, với không gian đi bộ, đài phun nước và các cấu trúc cảnh quan gợi liên tưởng đến sự hội tụ. Đây là nơi người dân có thể tiếp cận trực tiếp, trải nghiệm không gian công cộng theo đúng nghĩa, không bị giới hạn bởi chức năng hành chính.

Tiếp đến là phân khu “Do Dân”, với quy mô khoảng 3,2ha, mang tính biểu tượng về vai trò của người dân trong vận hành bộ máy nhà nước. Cách diễn giải bằng hình ảnh “con thuyền” được nâng đỡ bởi dòng nước tạo nên một lớp nghĩa khá rõ: mọi nguồn lực của nhà nước đều bắt đầu từ xã hội.

Ở lớp trong cùng, phân khu “Vì Dân” là nơi đặt Trung tâm hành chính, nhà hát và không gian quảng trường lớn, đủ khả năng tổ chức các sự kiện quy mô quốc gia. Đây cũng là khu vực mang tính biểu tượng cao nhất, gắn trực tiếp với hoạt động của bộ máy công quyền.

Phối cảnh Trung tâm hành chính.

Tòa nhà Trung tâm hành chính cao khoảng 30 tầng được thiết kế với cảm hứng từ tiêu ngữ “Độc lập – Tự do – Hạnh phúc”. Theo mô tả, khối kiến trúc chính mang hình ảnh vững chãi, trang nghiêm, hướng tới việc trở thành biểu tượng mới của chính quyền đô thị.

Điểm đáng chú ý là cách vận hành được định hình ngay từ đầu. Không còn là một trụ sở hành chính “đóng cửa tắt đèn” sau giờ làm việc, không gian này được thiết kế để tiếp tục hoạt động như một phần của đời sống đô thị về đêm. Đây sẽ là nơi làm việc của hơn 8.000 cán bộ, công chức, đồng thời tiếp nhận mỗi ngày từ 1.500 đến 2.000 lượt người dân thông qua hệ thống “một cửa”.

Bên cạnh đó, nhà hát đa năng kết hợp trung tâm hội nghị - biểu diễn với quy mô khoảng 2.000 chỗ được bố trí như một phần không thể tách rời của tổ hợp. Việc đặt thiết chế văn hóa ngay cạnh trung tâm hành chính cho thấy một cách tiếp cận khác: không gian công quyền không chỉ là nơi giải quyết thủ tục, mà còn là nơi diễn ra các hoạt động văn hóa - cộng đồng.

Ở phía ngoài, công viên trung tâm với mặt hồ khoảng 12ha đóng vai trò như một “lõi xanh”. Không gian này được định hướng tổ chức các hoạt động trình diễn nhạc nước, pháo hoa, tạo điểm nhấn cho toàn bộ khu vực Thủ Thiêm.

Phối cảnh không gian xanh của dự án.

Một chi tiết đáng quan tâm khác là tác động lan tỏa của dự án đến cấu trúc đô thị hiện hữu. Khi các cơ quan được tập trung về một đầu mối, quỹ trụ sở cũ sẽ được rà soát và tái sử dụng. Theo định hướng, những không gian này có thể chuyển đổi thành công viên, thư viện, thiết chế văn hóa - giáo dục hoặc các dự án phát triển kinh tế. Đây là một nguồn lực không nhỏ nếu được khai thác hiệu quả.

Từ phía doanh nghiệp, ông Đặng Minh Trường, Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Sun Group, cho biết việc tham gia dự án mang ý nghĩa đặc biệt, không chỉ ở quy mô đầu tư mà còn ở yếu tố lịch sử.

“Với chúng tôi, đây là trách nhiệm vinh quang được tiếp nối mạch nguồn lịch sử và góp phần định hình diện mạo Thành phố cho các thế hệ mai sau”, ông Trường nhấn mạnh. Đồng thời, ông cũng cam kết: “Chúng tôi cam kết sẽ huy động toàn bộ năng lực, kinh nghiệm và nguồn lực để triển khai các dự án đúng tiến độ, đảm bảo chất lượng, đẳng cấp và sự khác biệt, góp phần làm đẹp cho Thành phố, xứng đáng với niềm tin của Lãnh đạo và kỳ vọng của người dân”.

Ông Đặng Minh Trường, Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Sun Group, phát biểu tại sự kiện.

Từ phía chính quyền, thông điệp đưa ra khá rõ ràng, như phát biểu của Chủ tịch UBND TP.HCM thì đây mới là điểm khởi đầu. Người đứng đầu chính quyền TP.HCM đề nghị các sở, ngành phải thay đổi tư duy, chủ động hơn trong phối hợp, tránh tình trạng chậm trễ, đùn đẩy. Thành phố cũng cam kết đồng hành, tháo gỡ vướng mắc và cải cách thủ tục hành chính để đảm bảo tiến độ.

“TP.HCM được giao sứ mệnh đi đầu. Đây là trách nhiệm rất lớn, là áp lực phải làm tốt hơn, nhanh hơn và hiệu quả hơn. Những công trình hôm nay được khởi công chính là những “viên gạch” cho một giai đoạn phát triển mới - với kỳ vọng tăng trưởng hai con số, với khát vọng vươn tầm khu vực và quốc tế”, Chủ tịch UBND TP.HCM cho biết.

5 công trình trọng điểm thuộc 5 lĩnh vực mũi nhọn được thành phố đồng loạt khởi công, trao chứng nhận đầu tư trong ngày 29/4 nhân kỷ niệm 51 năm thống nhất đất nước (30/4/1975 – 30/4/2026) gồm: Khởi công Dự án Quảng trường Trung tâm Thành phố và Trung tâm Hành chính của Thành phố (tổng mức đầu tư gần 29.600 tỷ đồng), Khởi công dự án tuyến đường sắt đô thị số 2 thành phố, đoạn Bến Thành - Tham Lương (tổng mức đầu tư khoảng 36.744 tỉ đồng); Khởi công Dự án Khu đô thị Đại học Quốc tế xã Xuân Thới Sơn (quy mô 880ha); Dự án cải tạo, chỉnh trang Bảo tàng Hồ Chí Minh - Chi nhánh TP.HCM; Dự án Cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ (trao giấy chứng nhận đầu tư).